فرآیند تصمیم‌گیری و انتخاب سیستم‌های تصفیه آب و فاضلاب | راهنمای کامل

آب و فاضلاب — فرآیند تصمیم‌گیری و انتخاب سیستم‌های تصفیه

پیش از هر اقدام در حوزه آب و فاضلاب لازم است ابتدا مشخص شود که آب یا فاضلاب قرار است برای چه منظوری مورد استفاده قرار گیرد؛ زیرا هر مصرف‌کننده کیفیت خاصی را نیاز دارد. به‌عنوان مثال، کیفیت آب مورد نیاز برای تغذیه دستگاه دیالیز در بیمارستان با کیفیت آبی که برای آبیاری فضای سبز یا استخر پرورش ماهی به‌کار می‌رود کاملاً متفاوت است. از این رو باید کیفیت مطلوب مورد نیاز برای مصرف‌کننده مشخص شود.

در گام بعدی، کمیت مورد نیاز (میزان حجم آب یا فاضلاب در شبانه‌روز) تعیین شود، زیرا این کمیت در برآورد هزینه نهایی و انتخاب نوع سیستم تصفیه نقش تعیین‌کننده دارد. برای مثال، احداث یک تصفیه‌خانه کامل برای میزان کم (مثلاً ۵۰ متر مکعب در شبانه‌روز) معمولاً از نظر اقتصادی توجیه ندارد، در حالی که برای حجم‌های بزرگ‌تر (مثلاً ۵۰۰۰ متر مکعب) طراحی و اجرای سیستم تصفیه کامل توصیه می‌شود.

اهمیت تعیین کیفیت آب

در مورد آب، به‌ویژه در صنایع و مصرف‌های تخصصی، باید دقت لازم به‌عمل آید، زیرا هر صنف و کاربری نیازهای متفاوتی دارد؛ به‌عنوان مثال:

• در صنایع مصارف آب شامل آب فرایند، آب کولینگ و برج‌های خنک‌کننده، آب بویلرها، آب آشامیدنی، آب آتش‌نشانی و آب شستشو است.

• در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مصارف آب شامل آب آشامیدنی، آب دستگاه‌های درمانی و آب شستشو می‌باشد.

• در شهرداری‌ها معمولاً آب برای شستشو، آبیاری فضای سبز و آتش‌نشانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بنابراین هر رسته و صنف به کیفیت آب ویژه‌ای نیاز دارد که باید از ابتدا تعریف و بر اساس آن برنامه‌ریزی شود.

وضعیت فاضلاب و انتخاب استراتژی تصفیه

در مورد فاضلاب نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. گاهی قرار است فاضلاب روانه چاه جذبی شود و گاهی قرار است برای آبیاری فضای سبز یا مصارف مشابه به‌کار رود. در این حالت نیز لازم است مشخصات مطلوب کیفیت پساب تعیین شود و سپس نسبت به انتخاب سیستم تصفیه یا پیش‌تصفیه مناسب تصمیم گرفته شود.

به‌عنوان مثال، آب مورد استفاده در آبیاری قطره‌ای نیازمند کیفیتی است که از گرفتگی قطره‌چکان‌ها جلوگیری کند؛ این مسئله کاملاً متفاوت از کیفیت لازم برای آبیاری سنتی است. لذا کیفیت پساب ورودی و خروجی باید دقیقاً تعریف شود تا بتوان سیستم‌های مناسب را طراحی و اجرا نمود.

پیشنهاد برای انتخاب سیستم تصفیه

آزمایشگاه ایمن گامان آذر مهر پیشنهاد می‌کند روند انتخاب سیستم تصفیه آب یا فاضلاب به‌صورت زیر انجام شود:

1. مشخص کردن کیفیت مطلوب مورد نیاز برای مصرف‌کننده یا هدف استفاده.

2. نمونه‌برداری از آب یا فاضلاب مورد نظر و انجام آزمایش‌های تخصصی برای تعیین کیفیت فعلی.

3. بررسی فاصله بین وضعیت موجود و کیفیت مطلوب بر اساس نتایج آزمایش.

4. طراحی سیستم تصفیه یا پیش‌تصفیه مناسب بر اساس کمیت و کیفیت آب یا فاضلاب و در نظر گرفتن جنبه‌های اقتصادی و فنی.

5. انتخاب سیستم مقرون‌به‌صرفه و مناسب برای خرید، نصب و بهره‌برداری.

طراحی سیستم‌های پیش‌تصفیه فاضلاب

در بسیاری از موارد، به‌ویژه در کارخانه‌های مستقر در شهرک‌های صنعتی، نصب یک تصفیه‌خانه کامل فاضلاب ممکن است ضروری نباشد اما سیستم پیش‌تصفیه برای بهبود کیفیت و حذف مواد مضر پیش از ورود به شبکه‌های جمع‌آوری یا محیط زیست الزامی است. این سیستم‌های پیش‌تصفیه می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• حوضچه‌های ته‌نشینی: برای پساب‌هایی که دارای مواد جامد فراوان هستند.

• چربی‌گیرها: برای فاضلاب‌هایی که دارای روغن یا چربی زیاد هستند.

• هوادهی اولیه: در پساب‌هایی که اکسیژن محلول کم دارند تا وضعیت بیهوازی اصلاح شود.

• تنظیم pH: برای فاضلاب‌هایی که به‌طور قابل توجه اسیدی یا بازی هستند.

هدف از این اقدامات این است که پساب ورودی موجب شوک یا اخلال در فرآیند اصلی تصفیه نشود و عملکرد دستگاه‌ها و مراحل بعدی به‌صورت بهینه انجام شود.

طراحی و استفاده از پکیج تصفیه

پکیج‌های تصفیه آب و فاضلاب سیستم‌های مستقل و کوچک‌شده از تصفیه‌خانه‌های کامل هستند که می‌توانند در بسیاری از موارد به‌صورت کارآمد و مقرون‌به‌صرفه جایگزین یا مکمل فرآیندهای بزرگ‌تر شوند. این پکیج‌ها معمولاً شامل مراحل مختلف تصفیه هستند و می‌توانند برای فاضلاب‌های بهداشتی، صنعتی یا شهری طراحی و به‌صورت آماده بهره‌برداری مورد استفاده قرار گیرند.

در انتخاب پکیج مناسب لازم است پارامترهایی مانند دبی ورودی، میزان آلودگی و کیفیت خروجی مورد انتظار مشخص شود تا ظرفیت و نوع پکیج متناسب با نیاز طراحی گردد.

نتیجه‌گیری

فرآیند تصمیم‌گیری در مورد خرید یا طراحی سیستم‌های تصفیه آب و فاضلاب باید با دقت و آگاهی کامل انجام شود. ابتدا باید هدف و کیفیت مطلوب تعیین گردد، سپس کیفیت فعلی با آزمایش مشخص شود، و نهایتاً سیستمی مناسب از نظر فنی، اقتصادی و عملکردی انتخاب شود.

آزمایشگاه ایمن گامان آذر مهر با در اختیار داشتن خدمات نمونه‌برداری، آزمایش و مشاوره فنی می‌تواند در تمام مراحل از تعیین کیفیت تا انتخاب و طراحی همراه شما باشد.